- تعداد نمایش : 55
- تعداد دانلود : 72
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2050
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8216
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
معرفی منظومۀ فوائح مولوی تاوگوزی جوانرودی و ویژگیهای سبکی آن
صفحه
(49
- 75)
بختیار منوچهری (نویسنده مسئول)، اسماعیل تاج‌بخش
تاریخ دریافت مقاله
: فروردین 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: سیدعبدالرحیم متخلص به معدومی و مشهور به مولوی کرد(1221- 1300هـ.ق) از شاعران و عارفان بلندپایۀ قرن سیزدهم علاوه بر دیوان اشعارش به کردی، سه منظومۀ کلامی به سه زبان فارسی، کردی و عربی دارد. فوائحش در 525 بیت به بحر هزج مسدس محذوف و در علم کلام و اعتقادات و باورهای اشاعره در حوزۀ ادب تعلیمی فارسی شایان توجه است. فوائح را ملاعبدالکریم مدرس همراه با شرح با عنوان«فوائدالفوائح» در سال1995در بغداد به چاپ رسانده است. (رضوان،1400،ص25) اینکه مولوی در منظومۀ فوائح چگونه عمل کرده است؟ مختصات سبکی وی و نوآوریها یش کدامند؟و آیا ضرورت تصحیح دقیقتر این منظومه لازم است یا نه؟ سؤالاتی است که در این مقاله کوشیده ایم با بررسی متن اشعار کتاب فوائح به روش سبک شناسی علمی پاسخ دهیم.
روشها: روش تحقیق در این پژوهش، روش توصیفی و کتابخانه ای است.
یافته ها و نتیجه: برخی مختصات فوائح به شرح ذیل است: از نظر زبانی بعضی ویژگیهای سبک خراسانی را چون کوتاهی جملات(از مختصات نحوی)دارد. طوری که اغلب در مصراع جمله تمام میشو د وگاه دو یا سه جمله در مصراع می آید. فراوانی واژگان عربی(از مختصات لغوی) فوائح محسوس است. درحوزۀ ادبی و آرایه های بیانی بیشترین استفاده را از کنایه و تشبیه برده است. اهتمام مولوی در به کار بردن انواع جناس ، به ویژه جناسها ی تام و مرکب قابل توجه است. درحوزۀ فکری برخی دیگر از ویژگیها ی سبک عراقی ازجمله تصوف و عرفان را درخود دارد و ضمن عرضه کردن اندیشه های کلامی اشعری از سلوک و طریقت سخن به میان آورده و تصوف را محملی برای برزیدن عقاید اشعری معرفی میکند و میتوا ن گفت که فوائح اثری درونگرا و انفسی است. باتوجه به پیداشدن دو نسخۀ خطی معتبر دیگر از فوائح، شیوۀ نگارش مصحح، نیاوردن همه تفاوت ابیات ضبط شدۀ نسخه بدلها، عدم شماره گذاری ابیات و برخی موارد دیگر، تصحیح مجدد علمی انتقادی این اثر ضروری به نظرمیرسد.
کلمات کلیدی
فوائح
, مولوی
, کلام
, سبک
, حوزه های زبانی
, ادبی
, فکری
- الف) منابع چاپی
- انوری، حسن.(1383). فرهنگ کنایات سخن. دوره دو جلدی. تهران. انتشارات سخن.
- انوشه، حسن.(1381).دانشنامه ادب فارسی. جلد2. تهران. سازمان چاپ وانتشار.
- واصفی، زین الدین محمود.(1349).بدایع الوقایع. به تصحیح الکساندر بلدروف، چاپ دوم، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
- جامی، عبدالرحمن.(1371). بهارستان. به تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران، انتشارات اطلاعات.
- ثروت، منصور.(1364).فرهنگ کنایات، چاپ اول، تهران، انتشارات امیرکبیر.
- رضوان، هادی.(1400). شور شاعری. چاپ اول. سنندج. انتشارات دانشگاه کردستان.
- روحانی، بابامردوخ.(1364). تاریخ مشاهیر کرد. چاپ اول. تهران. انتشارات سروش.
- شمیسا، سیروس.(1373). آشنایی با عروض و قافیه. چاپ دهم. تهران. انتشارات فردوس.
- شمیسا، سیروس.(1374). کلیات سبک شناسی. چاپ سوم. تهران. انتشارات فردوس.
- شمیسا، سیروس(1380). نقد ادبی. چاپ دوم. تهران. انتشارات فردوس.
- شمیسا، سیروس(1381). انواع ادبی. چاپ نهم. تهران. انتشارات فردوس.
- صفا، ذبیح الله.(1366). تاریخ ادبیات در ایران. جلد4. چاپ چهارم.تهران. انتشارات فردوس.
- عبدلی، محمد.(1404). فهرست نسخه های خطی مشاهیر کرد درکتابخانه های ایران. چاپ اول. مهاباد. انتشارات میراث مانا.
- غلامرضایی، محمد.(1377). سبک شناسی شعر پارسی. چاپ اول. تهران. انتشارات جامی.
- قرآن مجید
- کلباسی، ایران.(1371). ساخت اشتقاقی واژه درفارسی امروزه. چاپ اول. تهران. مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
- مدرس، عبدالکریم.(1995). فوائد الفوائح. چاپ اول. بغداد. دارالحریه للطباعه
- مسلم بن الحجاج النیسابوری.(1995) صحیح مسلم. محمدفوادعبدالباقی. بیروت. داراحیاءالتراث العربی
- معین، محمد.(1371). فرهنگ فارسی. چاپ هشتم. انتشارات امیر کبیر. تهران.
- ب) منابع دست نویس (نسخ خطی):
- نسخۀ خطی الفوائح درکتابخانه شخصی ملامحسن نصری امام جمعۀ روستای ساتیاری- استنساخ 1304هـ .ق
- نسخۀ خطی الفوائح و عقیده المرضیه در کتابخانۀ مرکزی تبریز، به شمارۀ 2-193فهرست نویسی شده با نام شرح عقاید مثنوی معنوی استنساخ 1302 هـ. .ق
- نسخۀ خطی الفوائح در کتابخانه ملی تهران، به شمارۀ 2-2837